ปวดหลังเข่าร้าวลงน่อง... ระวังไม่ใช่แค่เส้นอักเสบ แต่นี่คือสัญญาณ "เข่าเสื่อม" ที่ลามไปถึงเส้นประสาท
"คุณหมอคะ ป้าเจ็บตรงข้อพับหลังเข่ามา 3 เดือนแล้วค่ะ ยิ่งตอนตื่นนอนนะ ตะคริวกินน่องบ่อยมาก ตอนนี้ลามไปเจ็บจนถึงข้อเท้าเลยค่ะ ป้าเป็นเส้นเอ็นอักเสบหรือเปล่าคะ?"
นี่คือประโยคคำถามจาก "ป้าสมศรี" (นามสมมติ) หญิงวัย 70 ปี ที่เดินกะเผลกเข้ามาหาหมอด้วยสีหน้ากังวล ป้าบอกว่าลองซื้อยาแก้อักเสบมากินเองก็เบาไปแป๊บเดียว พอหมดยาก็กลับมาปวดใหม่ แถมคราวนี้ปวดร้าวเหมือนเข็มทิ่มที่น่องด้วย
ทำไมเจ็บเข่า... แต่ไปปวดที่น่องและข้อเท้า?
หลายคนเข้าใจว่าถ้าปวดเข่า ต้องปวดแค่ข้างหน้าหรือตรงลูกสะบ้า แต่จริงๆ แล้ว "ข้อพับหลังเข่า" คือจุดยุทธศาสตร์สำคัญครับ เปรียบเสมือนทางด่วนที่มีทั้งเส้นเลือด เส้นประสาท และถุงน้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่าผ่านอยู่ตรงนั้น
เมื่อเราอายุมากขึ้น ข้อเข่าเริ่มสึกหรอ หรือที่เรียกกันว่า เข่าเสื่อม น้ำในข้อเข่าที่เคยช่วยหล่อลื่นมันจะผลิตออกมามากเกินไปจนล้น ออกไปสะสมอยู่ด้านหลังเข่า กลายเป็น "ถุงน้ำหลังข้อเข่า" (Baker's Cyst)
ลองนึกภาพเหมือนเราเติมน้ำใส่ลูกโป่งจนตึงเปรี๊ยะครับ พอถุงน้ำนี้มันโตขึ้น มันจะไป "เบียด" เส้นประสาทที่วิ่งผ่านหลังเข่าลงไปที่น่อง ผลที่ตามมาคือ:
- เจ็บตึงหลังเข่า พับขาได้ไม่สุด
- ปวดร้าวลงน่อง เหมือนมีอะไรดึงรั้ง
- เป็นตะคริวบ่อยตอนกลางคืน เพราะเส้นประสาทถูกกดทับจนทำงานผิดปกติ
- ถ้าเป็นหนักๆ อาจจะมีอาการชาไปถึงข้อเท้าหรือหลังเท้าได้เลย
อาการแบบไหนที่ป้าสมศรีเป็น? (Pathogenesis & Symptoms)
อาการของป้าสมศรีไม่ใช่แค่เส้นเอ็นอักเสบทั่วไปครับ แต่มันคือ "ภาวะข้อเข่าเสื่อมร่วมกับถุงน้ำหลังเข่ากดทับเส้นประสาท"
- ระยะเริ่มแรก: จะรู้สึกตึงๆ หลังเข่าเวลาลุกนั่ง หรือเดินนานๆ
- ระยะอักเสบ: น้ำในข้อเข่าเยอะขึ้น ถุงน้ำหลังเข่าโป่งตึง จนไปกดเบียดกล้ามเนื้อน่อง
- ระยะร้าว: เมื่อเส้นประสาทถูกเบียดนานเข้า จะเกิดอาการปวดร้าวเหมือนไฟช็อต หรือเป็นตะคริวรัวๆ ตอนนอน ซึ่งเป็นกลไกที่ร่างกายฟ้องว่า "เส้นประสาทกำลังแย่แล้วนะ"
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้ป้าปวดไม่หาย
- อายุ: แน่นอนครับ 70 ปี ผิวข้อเข่าย่อมสึกหรอไปตามกาลเวลา
- น้ำหนักตัว: ทุกกิโลกรัมที่เพิ่มขึ้น เข่าต้องรับแรงกระแทกมากกว่าเดิม 3-4 เท่า
- พฤติกรรม: การนั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ หรือเดินขึ้นลงบันไดบ่อยๆ ยิ่งกระตุ้นให้น้ำในข้อล้นออกมาข้างหลัง
การตรวจวินิจฉัย: ไม่ต้องกลัว ไม่เจ็บอย่างที่คิด
เวลามาหาหมอ หมอจะไม่ได้แค่คลำๆ แล้วจ่ายยานะครับ เราต้องเช็กให้ชัดด้วยวิธีเหล่านี้:
- การตรวจร่างกาย: หมอจะลองเหยียดขา พับขา และกดดูตำแหน่งที่เจ็บเพื่อแยกโรคเส้นเอ็นออกไป
- เอกซเรย์ (X-ray): เพื่อดูว่าช่องว่างในข้อเข่าแคบลงแค่ไหน มีกระดูกงอกไหม
- อัลตราซาวด์ (Ultrasound): วิธีนี้ดีมากครับ เพราะหมอจะเห็น "ถุงน้ำ" ที่ซ่อนอยู่ข้างหลังเข่าได้ทันที เห็นชัดๆ เลยว่ามันไปเบียดเส้นประสาทตรงไหน
- MRI: จะทำในกรณีที่สงสัยว่ามีหมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาดร่วมด้วย เพื่อวางแผนการรักษาที่แม่นยำที่สุด
แนวทางการรักษา: กลับมาเดินเหินสะดวกได้อีกครั้ง
การรักษาในปัจจุบันเราเน้น "ซ่อมตรงจุด" ครับ
- ปรับพฤติกรรม: เลี่ยงการนั่งพื้น เลี่ยงบันได และใช้ไม้เท้าช่วยพยุงในช่วงที่ปวดหนักๆ
- การใช้ยา: หมอจะให้ยาลดการอักเสบที่ไม่มีสเตียรอยด์ และยาช่วยบำรุงเส้นประสาทเพื่อลดอาการตะคริวร้าวลงขา
- การฉีดยาด้วยอัลตราซาวด์นำวิถี (Ultrasound-Guided Injection): นี่คือเทคโนโลยีที่ช่วยป้าสมศรีได้มากครับ หมอจะใช้เครื่องอัลตราซาวด์ดูหน้าจอไปด้วย แล้วใช้เข็มขนาดเล็กดูดน้ำที่ค้างอยู่ในถุงน้ำหลังเข่าออก พร้อมกับฉีดยาลดอักเสบเข้าไปที่ตำแหน่งนั้นเป๊ะๆ วิธีนี้แม่นยำและปลอดภัยกว่าการฉีดแบบสุ่มครับ
- การผ่าตัด: จะทำต่อเมื่อรักษาด้วยวิธีข้างต้นแล้วไม่ดีขึ้น หรือข้อเข่าเสื่อมรุนแรงจนผิดรูปครับ
พยากรณ์โรค: หายไหม? จะกลับมาเป็นอีกไหม?
โรคนี้ "ดีขึ้นได้จนเกือบปกติ" ครับ แต่ต้องเข้าใจว่าความเสื่อมตามอายุเราห้ามไม่ได้ สิ่งสำคัญคือการบริหารกล้ามเนื้อหน้าขาให้แข็งแรง เพื่อให้กล้ามเนื้อมาช่วยพยุงเข่าแทนข้อที่เสื่อม ถ้าเราดูแลดีๆ อาการปวดร้าวลงน่องและตะคริวจะหายไป และโอกาสกลับมาเป็นซ้ำจะน้อยลงมากครับ
ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง: หากปล่อยไว้ไม่รักษาจนถุงน้ำแตกออก น้ำจะไหลลงไปที่น่องจนขาบวมแดงคล้ายเส้นเลือดดำอุดตัน ซึ่งจะรักษายากกว่าเดิมครับ
หากท่านใดที่มีข้อมูลหรือความเห็นแตกต่างจากบทความนี้ หมอพร้อมน้อมรับและแลกเปลี่ยนความรู้เพื่อประโยชน์สูงสุดของผู้ป่วยครับ เพราะร่างกายของแต่ละคนมีความซับซ้อนที่แตกต่างกัน
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดหลังเข่า #เข่าเสื่อม #ตะคริว #ปวดน่อง #ถุงน้ำหลังเข่า #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #ปวดข้อเท้า #สุขภาพผู้สูงอายุ #BakersCyst
References (เอกสารอ้างอิง)
- Herman AM, et al. (2024). Popliteal Cysts: Evaluation and Management. Journal of Orthopaedic Surgery.
- สรุป: อธิบายเรื่องการวินิจฉัยถุงน้ำหลังข้อเข่าและการเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมในปัจจุบัน
- Zhang Y, et al. (2023). Epidemiology of Osteoarthritis. Clinics in Geriatric Medicine.
- สรุป: ข้อมูลล่าสุดเกี่ยวกับความชุกของโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุและปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดอาการรุนแรง
- Smith BE, et al. (2025). Management of Knee Pain in Older Adults: A Clinical Practice Guideline. British Journal of Sports Medicine.
- สรุป: แนวทางการดูแลผู้ป่วยปวดเข่าโดยเน้นการออกกำลังกายและการปรับพฤติกรรมเป็นหลัก
- Lee JH, et al. (2024). Ultrasound-Guided Interventions for Knee Pain. Physical Medicine and Rehabilitation Clinics.
- สรุป: ประสิทธิภาพของการใช้อัลตราซาวด์นำวิถีในการฉีดยารักษาโรคข้อเข่าและถุงน้ำ
- Miller TT, et al. (2023). Imaging of the Knee: Common Findings and Clinical Correlations. Radiology Journal.
- สรุป: การใช้เอกซเรย์และ MRI ในการระบุสาเหตุของการปวดเข่าร้าวลงขา
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น