เดินเหินลำบาก งอเข่าไม่สุด... หรือเข่าเราจะหมดอายุการใช้งาน?”
เชื่อไหมครับว่า ในห้องตรวจของผม ทุกๆ 10 คนที่เดินเข้ามาด้วยอาการปวดเข่า จะมีอย่างน้อย 7 คนที่พูดประโยคเดียวกันว่า “หมอคะ/หมอครับ แค่จะนั่งพับเพียบสวดมนต์ หรือนั่งยองๆ เข้าห้องน้ำตอนไปต่างจังหวัด มันทำไม่ได้เลย มันตึงไปหมดเหมือนมีอะไรมาขวางไว้ในข้อเข่า” หลายคนกังวลไปไกลว่านี่คือสัญญาณของอัมพฤกษ์หรือเปล่า? หรือต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าสถานเดียวไหม? วันนี้ผมจะมาเล่าความจริงให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ เหมือนนั่งคุยกันในครอบครัวครับ
“ป้าสมศรีกับเสียงก๊อบแก๊บที่หายไป”
ลองนึกภาพตามนะครับ ป้าสมศรี อายุ 62 ปี เป็นคนขยันมาก ชอบทำสวน ปลูกผัก แต่พักหลังมานี้ ป้าเริ่มบ่นกับลูกหลานว่า “เข่าป้ามันฝืดเหมือนบานพับประตูที่สนิมเกาะ” เวลาจะลุกจากเตียงต้องเกาะขอบโต๊ะ ค่อยๆ พยุงตัว
หนักเข้าคือเวลาไปวัด ป้าไม่สามารถนั่งพับเพียบได้เหมือนเดิม พอฝืนงอก็จะเจ็บแปล๊บขึ้นมาที่สะบ้าเข่า จนป้าถอดใจ คิดว่าสังขารคงไม่ไหวแล้ว และกลัวการไปหาหมอมาก เพราะกลัวโดนจับผ่าตัด แต่ความจริงแล้ว อาการของป้าสมศรีมีทางออกที่ง่ายกว่านั้นเยอะครับ
ทำไมเราถึงงอเข่าไม่ได้? (เจาะลึกแบบไม่งง)
ถ้าเปรียบเข่าของเราเป็น “โช้คอัพรถยนต์” ผิวข้อเข่าที่เรียบเนียนก็เหมือนน้ำมันหล่อลื่นที่ทำให้รถวิ่งนิ่ม แต่เมื่อเราใช้งานมานาน หรือมีน้ำหนักตัวที่มากเกินไป ผิวข้อที่เคยลื่นก็เริ่มขรุขระ จนเกิดอาการที่เรียกว่า “ข้อเข่าเสื่อม”
แต่เหตุผลที่ทำให้เรา “งอเข่าไม่ลง” จริงๆ มักเกิดจาก 3 สาเหตุหลักนี้ครับ:
- น้ำในข้อเข่าเยอะเกินไป (Joint Effusion): ร่างกายเราฉลาดครับ พอเข่าอักเสบ มันจะผลิตน้ำออกมาหล่อเลี้ยงเยอะผิดปกติ จนเข่าบวมเป่ง เหมือนเราพยายามจะพับลูกโป่งที่มีน้ำเต็มใบ มันพับไม่ได้ครับเพราะมันแน่น
- เศษกระดูกหรือหมอนรองกระดูกฉีกขาด: จินตนาการเหมือนมีเศษหินเล็กๆ ไปขัดอยู่ในบานพับประตู พอเราจะพับประตูปิด มันก็ติดกึก เจ็บแปล๊บ
- พังผืดและกล้ามเนื้อตึงตัว: พอเราเจ็บ เราก็ไม่อยากขยับ พอไม่ขยับนานๆ เส้นเอ็นและกล้ามเนื้อรอบเข่าก็หดตัว จนกลายเป็น “เข่าติด” ในที่สุด
อาการแบบไหนที่ต้องรีบมาหาหมอ?
ลองเช็กตัวเองดูนะครับว่ามีอาการเหล่านี้ไหม:
- ปวดเข่าด้านในเวลาเดิน หรือลงน้ำหนัก
- มีเสียงดัง “ก๊อบแก๊บ” ในข้อเข่าบ่อยๆ
- เข่าบวม ร้อน หรือแดง (แสดงว่ากำลังอักเสบเฉียบพลัน)
- ตื่นเช้ามาแล้วเข่าตึง ขยับยาก ต้องใช้เวลาสักพักถึงจะดีขึ้น
- ขึ้นลงบันไดลำบาก โดยเฉพาะตอนลงจะเจ็บมากกว่าตอนขึ้น
หมอตรวจอะไรบ้าง? (ไม่ต้องกลัวเครื่องมือแพทย์)
เวลามาหาหมอ เราไม่ได้สั่งผ่าตัดทันทีครับ เรามีขั้นตอนการเช็กที่นุ่มนวล:
- การซักประวัติและคลำจุดเจ็บ: หมอจะเช็กดูว่าจุดที่ปวดคือเส้นเอ็น หรือตัวข้อเข่า
- การเอกซเรย์ (X-ray): เพื่อดูระยะห่างของข้อเข่า ถ้าข้อแคบลง แสดงว่ากระดูกเริ่มชนกันแล้ว
- การทำอัลตราซาวด์ (Ultrasound): อันนี้ดีมากครับ เพราะหมอจะเห็นเลยว่ามีน้ำในข้อไหม หรือเส้นเอ็นอักเสบตรงไหน เห็นภาพสดๆ เดี๋ยวนั้นเลย
- MRI: จะใช้ในกรณีที่สงสัยว่าหมอนรองกระดูกฉีกขาด หรือมีพยาธิสภาพภายในที่เอกซเรย์มองไม่เห็น
แนวทางการรักษา: ไม่ใช่ทุกคนต้องผ่าตัด!
เชื่อหมอนะครับ กว่า 80% ของคนไข้หายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด ด้วยวิธีเหล่านี้:
- ปรับพฤติกรรม (สำคัญที่สุด): เลี่ยงการนั่งพับเพียบ นั่งยอง หรือนั่งขัดสมาธิ เพราะท่าเหล่านี้สร้างแรงกดทับข้อเข่าสูงมาก
- การใช้ยา: ยาแก้ปวดและยาต้านอักเสบช่วยคุมอาการในระยะแรก แต่ไม่ควรซื้อกินเองต่อเนื่องนานๆ เพราะอาจส่งผลต่อไต
- การฉีดยาด้วยอัลตราซาวด์: เทคโนโลยีสมัยนี้ช่วยให้หมอฉีดยา (เช่น น้ำเลี้ยงข้อเข่าเทียม หรือยาลดอักเสบ) เข้าไปที่จุดเกิดเหตุได้แม่นยำ 100% โดยไม่ต้องเดาตำแหน่ง แผลเล็กเท่ารูเข็มและแทบไม่เจ็บเลย
- การทำกายภาพ: เพื่อยืดกล้ามเนื้อที่ตึงและสร้างกล้ามเนื้อต้นขาให้แข็งแรง เพื่อมาช่วยแบกน้ำหนักแทนข้อเข่า
พยากรณ์โรค: จะกลับมาเดินได้ปกติไหม?
โรคข้อเข่าเสื่อมหรือเข่าติด ส่วนใหญ่ “จัดการได้” ครับ แม้ความเสื่อมตามวัยจะย้อนกลับไม่ได้ 100% แต่เราสามารถทำให้มัน “หยุดนิ่ง” และ “ไม่ปวด” ได้ การกลับไปใช้ชีวิตประจำวัน เดินห้าง ไปเที่ยวกับลูกหลาน หรือเดินออกกำลังกายเบาๆ เป็นเรื่องที่ทำได้แน่นอนหากรักษาถูกวิธีและสม่ำเสมอ
ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง: หากปล่อยไว้จนเข่าผิดรูป (เข่าโก่ง) จะทำให้การเดินผิดปกติ และส่งผลลามไปถึงปวดสะโพกและปวดหลังตามมาเป็นโดมิโนครับ
5 ท่าบริหารกล้ามเนื้อขาสำหรับคนงอเข่าไม่ได้
ทำง่ายๆ ได้ที่บ้านทุกวันครับ:
- ท่านั่งเหยียดขา: นั่งบนเก้าอี้ กระดกปลายเท้าขึ้น แล้วเกร็งค้างไว้ 10 วินาที ทำสลับข้างละ 10 ครั้ง
- ท่าหนีบหมอน: นั่งเก้าอี้ เอาหมอนวางระหว่างเข่าแล้วออกแรงบีบหมอนค้างไว้ เพื่อบริหารกล้ามเนื้อขาด้านใน
- ท่ายืดน่อง: ยืนหันหน้าเข้ากำแพง ก้าวขาข้างหนึ่งไปข้างหลัง ส้นเท้าติดพื้น จะรู้สึกตึงที่น่อง
- ท่าขึ้นลงม้านั่งเตี้ย: ใช้ม้านั่งที่แข็งแรง ก้าวขึ้นและลงช้าๆ เพื่อฝึกการทรงตัว
- ท่ายอนตัวกับผนัง: ยืนพิงกำแพงแล้วค่อยๆ ย่อเข่าลงเล็กน้อย (ไม่ต้องย่อลึก) ค้างไว้แล้วยืนขึ้น
สรุป
อาการงอเข่าไม่ได้ ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวถ้าเราเข้าใจมันครับ ส่วนใหญ่เกิดจากการอักเสบและการใช้งานที่ผิดวิธี การรีบมาตรวจเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงจะช่วยให้เราไม่ต้องเจ็บเรื้อรัง และที่สำคัญ “อย่ารอจนเดินไม่ได้แล้วค่อยมาหาหมอ” เพราะสุขภาพข้อเข่าที่ดี คือกุญแจสำคัญที่ทำให้เรามีความสุขในวัยเกษียณครับ
ด้วยความปรารถนาดีครับ หากใครมีความคิดเห็นที่ต่างออกไป หรือมีประสบการณ์การรักษาที่อยากแชร์ สามารถเข้ามาพูดคุยแลกเปลี่ยนกันได้ด้วยความยินดีครับ ข้อมูลทางการแพทย์มีการพัฒนาอยู่เสมอ ความเห็นของท่านอาจเป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นเช่นกัน
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดเข่า #ข้อเข่าเสื่อม #งอเข่าไม่ได้ #เข่าติด #รักษาเข่าโดยไม่ต้องผ่าตัด #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #สุขภาพผู้สูงอายุ #ปวดข้อ #กายภาพบำบัด
References
- Kohn MD, et al. (2025). Osteoarthritis of the Knee: Diagnosis and Treatment Update. Journal of Orthopaedic Science. (สรุป: ข้อมูลล่าสุดเกี่ยวกับการวินิจฉัยและทางเลือกการรักษาข้อเข่าเสื่อมแบบไม่ผ่าตัด)
- Bannuru RR, et al. (2024). *OARSI guidelines for the non-surgical management of knee osteoarthritis.*Osteoarthritis and Cartilage. (สรุป: แนวทางการดูแลตัวเองและการใช้ยาที่ปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยโรคข้อ)
- Zhang W, et al. (2023). The role of ultrasound-guided injections in knee pain management. Clinical Rheumatology. (สรุป: ประสิทธิภาพของการใช้เครื่องอัลตราซาวด์นำทางในการฉีดยารักษาข้อเข่า)
- Hunter DJ, Bierma-Zeinstra S. (2022). Osteoarthritis. The Lancet. (สรุป: ภาพรวมของโรคข้อเสื่อม ปัจจัยเสี่ยง และการดำเนินโรคในระดับสากล)
- Fisher NM, et al. (2023). Therapeutic Exercise for Knee Osteoarthritis. Physical Medicine and Rehabilitation Clinics. (สรุป: รวบรวมท่าบริหารที่ช่วยลดอาการปวดและเพิ่มองศาการงอเข่า)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น