อายุ 40–50 ปี เข่าเสื่อมได้จริงหรือ?
"หมอคะ น้าเพิ่งจะ 45 เองนะคะ ทำไมเข่าถึงเริ่มเสื่อมแล้วล่ะ? นึกว่าเป็นโรคของคนอายุ 70-80 เสียอีก"
นี่คือคำถามที่ผมเจอเป็นอันดับต้นๆ ในคลินิกครับ หลายคนมักติดภาพว่า "ข้อเข่าเสื่อม" ต้องเป็นเรื่องของคุณปู่คุณย่าที่เดินถือไม้เท้าเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง ปัจจุบันเราพบคนวัยทำงานอายุ 40 ต้นๆ เริ่มมีอาการข้อเข่าเสื่อมกันมากขึ้นอย่างน่าตกใจ จนคนไข้หลายท่านถึงกับทำตัวไม่ถูกเมื่อเห็นผลเอกซเรย์ของตัวเอง
ทำไมวัยกลางคนถึงเข่าพังก่อนวัย?
ถ้าถามว่าอายุ 40 กว่าๆ เสื่อมได้ไหม? คำตอบคือ "ได้แน่นอนครับ" ปกติแล้วผิวกระดูกอ่อนของเราจะเริ่มเสื่อมตามธรรมชาติหลังอายุ 30 ปี แต่สำหรับบางคน "ต้นทุน" ของเข่าอาจจะถูกใช้ไปเร็วกว่ากำหนด เปรียบเหมือนยางรถยนต์ที่วิ่งบนถนนขรุขระบ่อยๆ หรือแบกน้ำหนักบรรทุกเกินพิกัด ยางย่อมสึกหรอไวกว่ารถที่จอดในร่มครับ
สาเหตุที่ทำให้คนวัย 40-50 เริ่มเสื่อม:
- น้ำหนักตัว: ทุกๆ 1 กิโลกรัมที่เพิ่มขึ้น เข่าต้องรับแรงกระแทกเพิ่มขึ้นถึง 3-4 เท่าเวลาเดิน
- อุบัติเหตุในอดีต: เคยเล่นบอลแล้วเอ็นไขว้หน้าขาด หรือหมอนรองกระดูกเข่าฉีกตอนวัยรุ่น แม้จะหายปวดแล้วแต่โครงสร้างข้างในมัน "คลอน" ทำให้สึกหรอไวขึ้น
- พฤติกรรมสายลุย: ชอบนั่งยองๆ นั่งขัดสมาธิ หรือทำงานที่ต้องยกของหนักต่อเนื่อง
- พันธุกรรม: บางครอบครัวมีโครงสร้างขาโก่งหรือขากิ่งตั้งแต่อายุน้อย
กลไกการเกิดโรค: เมื่อ "กระดูกอ่อน" เริ่มบางตัว
ในข้อเข่าของเราจะมี "ผิวกระดูกอ่อน" ที่ลื่นและนุ่มเหมือนวุ้นหนาๆ เคลือบอยู่ เมื่อเข้าสู่ช่วงอายุ 40-50 ปี ร่างกายจะผลิตน้ำเลี้ยงข้อเข่าน้อยลง และการซ่อมแซมกระดูกอ่อนจะทำได้ช้าลง
เมื่อผิวกระดูกอ่อนเริ่มขรุขระ (Pathogenesis) จะเกิดการเสียดสีกันจนเกิด "เศษผงกระดูก" หลุดออกมาในข้อ กระตุ้นให้เกิดการอักเสบ ทำให้คนไข้รู้สึกปวด แปล๊บๆ หรือมีอาการเข่าบวมน้ำตามมานั่นเองครับ
สัญญาณเช็กอาการ: ปวดแบบไหนคือ "เสื่อม"
- ปวดเมื่อเริ่มขยับ: เช่น ลุกจากเก้าอี้ก้าวแรกจะปวดมาก แต่พอเดินไปสักพักจะเริ่มคลาย
- เสียงในข้อ: มีเสียงดังกรุบกรับชัดเจนเวลาขึ้นบันได
- เข่าตึงตอนเช้า: รู้สึกเข่าแข็งๆ ต้องขยับไปมาสักพักถึงจะเข้าที่
- นั่งพับขาไม่ได้: เริ่มรู้สึกว่าพับเข่าได้ไม่สุดเหมือนเมื่อก่อน
การตรวจวินิจฉัย: รู้ก่อน แก้ไขทัน
การวินิจฉัยในวัย 40-50 ปี หมอจะเน้นหา "ต้นเหตุ" ที่ทำให้เสื่อมไวครับ
- ตรวจร่างกาย: ดูแนวขา และความมั่นคงของเส้นเอ็น
- เอกซเรย์ (X-ray): ดูระยะห่างของข้อเข่าว่าแคบลงหรือไม่
- MRI (ถ้าจำเป็น): หากปวดมากแต่เอกซเรย์ดูปกติ หมออาจต้องดูหมอนรองกระดูกหรือรอยร้าวเล็กๆ ภายในที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
- ตรวจเลือด: เพื่อแยกโรคกลุ่ม "รูมาตอยด์" หรือ "เก๊าท์" ออกไปในกรณีที่มีอาการอักเสบแดงร้อนร่วมด้วย
รักษาอย่างไร? ให้เข่ากลับมาหนุ่มสาวอีกครั้ง
ข่าวดีคือ... ในวัย 40-50 ปี ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัดครับ! เพราะยังเป็นระยะเริ่มต้นถึงปานกลาง
- ลดน้ำหนัก: นี่คือ "ยา" ที่ดีที่สุดครับ ลดได้เพียง 3-5 กิโลกรัม อาการปวดจะหายไปเกินครึ่ง
- การใช้ยา: ยาลดอักเสบ (NSAIDs) ใช้เฉพาะตอนปวดรุนแรง ไม่ควรทานต่อเนื่องยาวนาน
- การฉีดยาด้วยอัลตราซาวด์ (Precision Injection): เมื่อมีอาการปวด
- น้ำเลี้ยงข้อเทียม (Hyaluronic Acid): ช่วยลดการเสียดสี เหมือนการเติมน้ำมันหล่อลื่นให้โช้คอัพ
- เกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP): นำเลือดตัวเองมาปั่นแยกส่วนที่มีสารซ่อมแซมสูง ฉีดกลับไปเพื่อลดการอักเสบในข้อ
- กายภาพบำบัด: เน้นการสร้างกล้ามเนื้อหน้าขาให้แข็งแรง เพื่อให้กล้ามเนื้อมาช่วย "แบกน้ำหนัก" แทนกระดูกเข่า
พยากรณ์โรค: จะต้องผ่าตัดตอนแก่ไหม?
ถ้าเราเริ่มดูแลตัวเองตั้งแต่วัย 40-50 ปี โอกาสที่จะต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าตอนอายุ 70-80 จะลดลงอย่างมากครับ ข้อเข่าเสื่อมในวัยนี้มักจะไม่หายขาดแบบ 100% แต่สามารถ "คุมอาการให้สงบ" และใช้ชีวิตได้ปกติเหมือนคนทั่วไปได้ครับ
ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง: หากปล่อยไว้จนปวดเรื้อรัง จะทำให้เราไม่กล้าเดิน จนกล้ามเนื้อลีบ และส่งผลต่อโรคประจำตัวอื่นๆ เช่น เบาหวาน ความดัน เพราะไม่สามารถออกกำลังกายได้
สรุป
อายุ 40-50 ปี เข่าเสื่อมได้จริงครับ แต่อย่าเพิ่งตกใจไป การที่เรารู้ตัวตั้งแต่วันนี้ถือเป็นเรื่องดี เพราะมันคือโอกาสที่เราจะ "ซ่อม" และ "รักษา" ให้เข่าอยู่กับเราไปได้อีกนานแสนนาน โดยไม่ต้องพึ่งพารถเข็นในอนาคตครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ข้อเข่าเสื่อม #ปวดเข่าในวัยกลางคน #วัยทำงานปวดเข่า #ฉีดPRPเข่า #น้ำเลี้ยงข้อเข่า #หมอกระดูก #สุขภาพวัย40 #ลดน้ำหนักลดปวดเข่า #หมอเก่ง #รักษาเข่าไม่ต้องผ่าตัด
References
- Loeser RF, et al. (2025). Osteoarthritis: A Disease of the Joint as an Organ. Nature Reviews Rheumatology.
- สรุป: อธิบายว่าข้อเข่าเสื่อมไม่ได้เกิดจากอายุอย่างเดียว แต่เกิดจากการอักเสบและโครงสร้างข้อที่เปลี่ยนไปตั้งแต่วัยกลางคน
- Silverwood V, et al. (2024). Current predictors of knee osteoarthritis in middle-aged adults. Osteoarthritis and Cartilage.
- สรุป: งานวิจัยที่ระบุปัจจัยเสี่ยงในคนวัย 40-50 ปี โดยพบว่าน้ำหนักตัวและประวัติอุบัติเหตุเป็นสาเหตุหลัก
- American College of Rheumatology (2024). Guidelines for the Management of Early Osteoarthritis. * สรุป: แนวทางการรักษาข้อเข่าเสื่อมระยะแรกที่เน้นการไม่ใช้ผ่าตัดและการทำกายภาพบำบัด
- Kolasinski SL, et al. (2025). Non-pharmacological management of knee OA: Update 2025. Arthritis & Rheumatology.
- สรุป: สรุปวิธีการรักษาแบบไม่ใช้ยาที่มีประสิทธิภาพที่สุด เช่น การคุมอาหารและการออกกำลังกาย
- Bennell KL, et al. (2024). Platelet-rich plasma for knee osteoarthritis: A clinical review. Journal of Orthopaedic Research.
- สรุป: การใช้ PRP ในการรักษาข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้นถึงปานกลางเพื่อชะลอการผ่าตัด
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น