เสียงกรอบแกรบในเข่า อันตรายไหม?
เมื่อวานนี้มีคนไข้วัยทำงานคนหนึ่งเดินเข้ามาหาผมด้วยสีหน้ากังวลสุดๆ เขาไม่ได้บ่นเรื่องปวดครับ แต่เขาบอกว่า "หมอครับ ทุกครั้งที่ผมลุกขึ้นยืน หรือเวลาเดินขึ้นบันได มันมีเสียง 'กึกกัก' หรือ 'กรอบแกรบ' ดังออกมาจากข้างในเข่าจนคนข้างๆ ยังได้ยิน ผมกลัวมากว่ากระดูกมันกำลังสีกันจนจะพังแล้วหรือเปล่า?"
เชื่อไหมครับว่าเรื่อง "เสียงในเข่า" เป็นปัญหาอันดับต้นๆ ที่คนไข้ถามผมบ่อยมาก บางคนถึงขั้นไม่กล้าขยับตัวเพราะกลัวเข่าจะหลุด วันนี้ผมจะมาไขข้อข้องใจให้ฟังว่าเสียงเหล่านั้นบอกอะไรเราบ้าง
เสียงในเข่ามาจากไหน?
ต้องอธิบายก่อนครับว่า ในข้อเข่าของเราไม่ได้มีแค่กระดูกท่อนบนกับท่อนล่างชนกันเฉยๆ แต่มันเป็นระบบที่ซับซ้อน เหมือนเครื่องยนต์ที่มีน้ำมันหล่อลื่นและสายพาน เสียงที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มาจาก 3 สาเหตุหลักนี้ครับ:
- ฟองอากาศในน้ำหล่อเลี้ยงข้อ: เวลาเราขยับข้อเข่าเร็วๆ ความดันในข้อจะเปลี่ยนไป ทำให้เกิดฟองก๊าซเล็กๆ แตกตัว คล้ายๆ กับเวลาเราหักนิ้วแล้วดัง "เป๊าะ" ซึ่งแบบนี้ ไม่อันตรายครับ
- เส้นเอ็นพาดผ่านกระดูก: นึกภาพเส้นยางที่พาดผ่านขอบโต๊ะครับ เวลาเรางอหรือเหยียดเข่า เส้นเอ็นอาจจะดีดข้ามปุ่มกระดูกเล็กๆ ทำให้เกิดเสียงกึกๆ ได้
- ผิวกระดูกอ่อนเริ่มขรุขระ: นี่คือต้นเหตุของเสียง "กรอบแกรบ" เหมือนเสียงเหยียบใบไม้แห้ง หรือเสียงทรายสีกัน เกิดจากผิวกระดูกอ่อนที่เคยเรียบเนียนเริ่มสึกหรอจนเป็นรอยขรุขระตามวัยหรือการใช้งาน
สัญญาณเตือน: เมื่อไหร่ที่เสียง "อันตราย"?
ผมอยากให้ทุกคนใช้กฎง่ายๆ ในการสังเกตตัวเองครับ:
- ถ้ามีแต่เสียง แต่ "ไม่ปวด": ส่วนใหญ่มักไม่อันตรายครับ เป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงตามวัยหรือพฤติกรรมท่าทาง
- ถ้ามีเสียง ร่วมกับ "ความเจ็บปวด": อันนี้หมอเริ่มเป็นห่วงครับ เพราะมันแปลว่ามีการอักเสบ หรือมีการฉีกขาดของหมอนรองกระดูกอยู่ข้างใน
- มีเสียง ร่วมกับ "เข่าบวม" หรือ "เข่าติด": ขยับแล้วสะดุดเหมือนมีอะไรมาขวางไว้ อันนี้ต้องรีบมาหาหมอทันทีครับ
ขั้นตอนการตรวจ: ค้นหาความจริงใต้ผิวหนัง
เมื่อมาถึงมือหมอ เราจะทำการเช็กให้ชัวร์ด้วยวิธีง่ายๆ ครับ:
- การคลำและฟังเสียง: หมอจะวางมือบนเข่าคนไข้แล้วให้ลองขยับ เพื่อรับรู้แรงสั่นสะเทือนและตำแหน่งที่เกิดเสียง
- เอกซเรย์ (X-ray): เพื่อดูว่า "ช่องว่างในข้อ" แคบลงจนกระดูกชนกันหรือยัง หรือมีหินปูนงอกผิดปกติไหม
- อัลตราซาวด์ หรือ MRI: ในกรณีที่สงสัยว่าเสียงนั้นมาจาก "หมอนรองกระดูกฉีก" หรือ "เอ็นอักเสบ" ซึ่งเอกซเรย์ปกติมองไม่เห็นครับ
แนวทางการรักษา: จัดการเสียงให้เงียบลง
เป้าหมายไม่ใช่แค่ทำให้เสียงหายไปครับ แต่คือการทำให้ข้อเข่ากลับมาทำงานได้ลื่นไหลที่สุด
- การเติมความลื่น: หากเสียงเกิดจากข้อเริ่มแห้ง การฉีด "น้ำเลี้ยงข้อเข่าเทียม" ด้วยอัลตราซาวด์นำทาง จะช่วยให้ข้อหล่อลื่นขึ้น เสียงและการเสียดสีจะลดลงอย่างเห็นได้ชัด
- การเสริมความแข็งแรง: ฝึกกล้ามเนื้อหน้าขาให้แข็งแรง เพื่อให้กล้ามเนื้อช่วยดึงลูกสะบ้าให้เคลื่อนที่ได้ตรงร่อง ไม่ไปเสียดสีกับกระดูกส่วนอื่นจนเกิดเสียง
- การใช้ยา: หากมีอาการปวดหรืออักเสบร่วมด้วย หมอจะใช้ยาลดอักเสบกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ช่วยในระยะสั้น
พยากรณ์โรค: จะหายขาดไหม?
เสียงในเข่าที่เกิดจากฟองอากาศหรือเส้นเอ็นอาจจะมาๆ ไปๆ ตามสภาพร่างกายครับ ส่วนเสียงกรอบแกรบจากข้อเสื่อมอาจจะไม่หายไป 100% แต่เราสามารถทำให้มัน "เงียบและนุ่ม" ขึ้นได้ด้วยการดูแลตัวเองที่ถูกต้องครับ
ภาวะแทรกซ้อน: หากมีเสียงร่วมกับอาการปวดแล้วไม่รักษา ผิวกระดูกอ่อนจะยิ่งถูกทำลายเร็วขึ้น จนกลายเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมระยะรุนแรงในที่สุด
สรุป
เสียงกรอบแกรบในเข่า "อาจจะ" ไม่อันตรายถ้าคุณไม่มีอาการปวดร่วมด้วยครับ แต่เสียงนั้นคือ "สัญญาณเตือนล่วงหน้า" ว่าข้อเข่าของคุณเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง อย่ารอจนกว่าจะเดินไม่ได้ หรือปวดจนทนไม่ไหว การมาปรึกษาหมอเพื่อเช็กสภาพข้อตั้งแต่วันนี้ จะช่วยให้คุณเดินเหินได้เงียบและมั่นใจไปอีกนานครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#เสียงในเข่า #เข่ามีเสียงกรอบแกรบ #ข้อเข่าเสื่อม #ปวดเข่า #น้ำเลี้ยงข้อเข่า #หมอกระดูก #สุขภาพผู้สูงอายุ #รักษาเข่าไม่ต้องผ่าตัด #หมอเก่ง #เข่าดัง
References (แบบ Vancouver)
- Pazzinatto DM, et al. (2025). Clinical significance of knee crepitus in osteoarthritis: A longitudinal study. Osteoarthritis and Cartilage.
- สรุป: การศึกษาความสำคัญของเสียงในเข่าที่สัมพันธ์กับการดำเนินโรคข้อเข่าเสื่อมในระยะยาว
- de Oliveira Silva D, et al. (2024). Knee crepitus: Prevalence, etiology and clinical management. British Journal of Sports Medicine.
- สรุป: ข้อมูลสถิติ สาเหตุ และแนวทางการจัดการเมื่อคนไข้มีอาการเข่าดัง
- Robertson CJ, et al. (2024). People's beliefs about knee crepitus and its impact on activity. Musculoskeletal Science and Practice.
- สรุป: การศึกษาเรื่องความกังวลของคนไข้ต่อเสียงในเข่าและผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2025). Knee Noises: Crepitus and Patellofemoral Pain. Orthoinfo.
- สรุป: แนวทางการวินิจฉัยแยกโรคเมื่อเกิดเสียงในข้อเข่าโดยสถาบันศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์อเมริกัน
- Hunter DJ, et al. (2024). Imaging of Joint Crepitus: When to worry? Radiology Updates.
- สรุป: การใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์เพื่อวินิจฉัยว่าเสียงในข้อแบบไหนที่บ่งบอกถึงความรุนแรงของโรค
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น