เมื่อเข่าพังถึง "ระยะสุดท้าย" การฉีดยาคือ "ทางรอด" หรือแค่ "ยื้อเวลา"?
“หมอคะ ป้าไม่อยากผ่าตัด จ่ายเท่าไหร่ป้าก็ยอม ขอฉีดยาดีๆ ให้หายปวดได้ไหม?”
เสียงอ้อนวอนของ “ป้าสมพร” (นามสมมติ) วัย 72 ปี ที่เดินกะเผลก เข้ามาในห้องตรวจด้วยไม้เท้าสามขา ผลเอกซเรย์ของป้าโชว์ให้เห็นภาพ ข้อเข่าเสื่อมระยะที่ 4 (Severe OA) อย่างชัดเจน ช่องว่างระหว่างข้อหายไปหมด จนกระดูกต้นขาลงมาบดขยี้กับกระดูกหน้าแข้งโดยตรง แถมขาโก่งจนผิดรูป
ป้าสมพรบอกว่า ลูกหลานพร้อมจ่ายค่าฉีดยา ไม่ว่าจะเป็นน้ำเลี้ยงข้อเทียม (Hyaluronic Acid) หรือ เกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP) ขอแค่ไม่ต้องดมยาสลบ ไม่ต้องผ่าตัด
หมอเข้าใจความรู้สึกกลัวจับใจครับ แต่หมอต้องขออนุญาตพูดความจริงที่อาจจะไม่ถูกใจ แต่มันคือ “ความจริง” ที่จะช่วยเซฟเงินในกระเป๋าป้าได้ครับ
ทำความเข้าใจ: ข้อเข่าเสื่อมระยะที่ 4 คืออะไร?
เปรียบเทียบง่ายๆ เหมือน “ยางรถยนต์ที่ดอกยางโล้นจนถึงลวด” ครับ ในระยะนี้ ผิวข้อกระดูกอ่อน (Cartilage) ที่เปรียบเสมือนยางรองกันกระแทก มันสึกหลุดร่อนออกไปจนหมดเกลี้ยง เหลือแต่ “กระดูกแข็งๆ” ที่มาครูดกันทุกก้าวที่เดิน ทำให้เกิดอาการเจ็บปวดรุนแรง ขาโก่ง และข้อติดขัด
ทางเลือกที่ 1: ฉีดน้ำเลี้ยงข้อเทียม (Hyaluronic Acid - HA)
- หลักการ: คือการเติม “สารหล่อลื่น” เข้าไปในข้อ เพื่อลดแรงเสียดทาน ให้ข้อขยับได้ลื่นขึ้น
- ความจริงในระยะที่ 4:
- ลองนึกภาพเครื่องยนต์ที่ฟันเฟืองหักพังไปแล้ว การเติมน้ำมันหล่อลื่นลงไป อาจจะช่วยให้เสียงดังลดลงนิดหน่อย แต่มันไม่ได้ทำให้ฟันเฟืองที่หักกลับมาดีขึ้น
- ในระยะนี้ ช่องว่างในข้อเข่าแคบมากจนแทบไม่มีที่ให้น้ำยาอยู่ แถมไม่มีผิวกระดูกอ่อนคอยอุ้มน้ำยาไว้
- ผลลัพธ์: อาจช่วยลดความฝืดได้บ้างเพียง “ชั่วคราว” (อาจจะดีขึ้น 2-4 สัปดาห์) หรือในบางรายอาจ “ไม่เห็นผลเลย” เพราะกลไกความเจ็บปวดเกิดจากแรงกดกระดูก ไม่ใช่แค่ความฝืด
ทางเลือกที่ 2: ฉีดเกล็ดเลือดเข้มข้น (Platelet Rich Plasma - PRP)
- หลักการ: คือการเอาเลือดคนไข้มาปั่นแยกเกล็ดเลือดที่มี Growth Factor สูง ฉีดกลับเข้าไปเพื่อ “กระตุ้นการซ่อมแซม” สร้างเนื้อเยื่อใหม่
- ความจริงในระยะที่ 4:
- PRP เปรียบเสมือน “ปุ๋ยชั้นดี” แต่การใส่ปุ๋ยลงไปบน “ดินดานที่แห้งแล้ง” (กระดูกที่ไม่มีเซลล์กระดูกอ่อนเหลือแล้ว) ต้นไม้ก็ไม่สามารถงอกงามได้ครับ
- งานวิจัยทางการแพทย์ส่วนใหญ่ระบุว่า PRP ได้ผลดีมากในระยะที่ 1-2 (ระยะเริ่มต้นถึงปานกลาง) แต่ในระยะที่ 4 ประสิทธิภาพลดลงอย่างมาก
- ผลลัพธ์: อาจช่วยลดการอักเสบ (Anti-inflammatory) ทำให้หายปวดได้บ้าง แต่ไม่สามารถสร้างผิวข้อใหม่ขึ้นมาทดแทนส่วนที่หายไปได้ และความคุ้มค่าเมื่อเทียบกับราคาถือว่าต่ำมากในระยะนี้
สรุป: ฉีดได้ไหม?
คำตอบคือ “ฉีดได้ครับ... แต่ต้องเผื่อใจและเข้าใจเป้าหมาย”
หมอจะแนะนำการฉีดยาในผู้ป่วยระยะที่ 4 เฉพาะกรณีเหล่านี้:
- ร่างกายไม่พร้อมผ่าตัด: เช่น มีโรคหัวใจรุนแรง โรคปอด หรือโรคประจำตัวที่เสี่ยงเกินไปที่จะดมยาสลบ
- จำเป็นต้องยื้อเวลา: เช่น รอฤกษ์ รอเกษียณ หรือรอคนมาดูแลหลังผ่าตัด อยากลดปวดชั่วคราวเพื่อไปทำธุระสำคัญ
- กลัวการผ่าตัดขึ้นสมอง: ยอมรับได้ว่าเสียเงินฉีดแล้วอาจจะดีขึ้นแค่ 20-30% หรืออยู่ได้ไม่นาน ก็ต้องกลับมาปวดใหม่
แต่ถ้าคุณคาดหวังว่า... ฉีดแล้วขาจะหายโก่ง ฉีดแล้วจะกลับมาวิ่งปร๋อเหมือนหนุ่มสาว หรือฉีดแล้วจะหายขาดตลอดไป
หมอตอบได้เลยว่า “เป็นไปไม่ได้ครับ”
ทางออกที่แท้จริง: ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (Total Knee Arthroplasty)
สำหรับการรักษาระยะสุดท้าย (End-Stage OA) มาตรฐานทองคำ (Gold Standard) ทั่วโลกยังคงเป็นการ ผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียม ครับ
- แก้ที่ต้นเหตุ: เอาส่วนที่สึกทิ้งไป ใส่ผิวข้อเทียมใหม่ที่เรียบลื่นเข้าไปแทน
- ดัดขาให้ตรง: แก้ขาโก่งให้กลับมาตรงสวยงาม รับน้ำหนักได้สมดุล
- หายเจ็บถาวร: เมื่อไม่มีกระดูกเสียดสีกัน ความเจ็บปวดทรมานก็จะหายไป คุณภาพชีวิตจะกลับมา
สรุปจากใจหมอ
ถ้าคุณเป็นข้อเข่าเสื่อมระยะ 4 การฉีดยาไม่ว่าจะราคาแพงแค่ไหน ก็เหมือนการ “กินยาแก้ปวด” ที่ออกฤทธิ์เฉพาะที่ มันช่วยบรรเทาแต่ไม่ได้รักษา ถ้าคุณแข็งแรงดีและอยากกลับไปใช้ชีวิตอย่างมีความสุข การผ่าตัดสมัยใหม่ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด พักฟื้นไว และเจ็บน้อยลงมากครับ
อย่าเสียเงินแสนไปกับการยื้อเวลาที่ไม่จบสิ้น ปรึกษาหมอเพื่อวางแผนการรักษาที่ “คุ้มค่า” กับชีวิตคุณที่สุดดีกว่าครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng 📞 โทร: 081-5303666
#ข้อเข่าเสื่อมระยะ4 #ฉีดเข่า #PRP #ฉีดน้ำมันข้อเข่า #ไม่ผ่าตัด #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ปวดเข่า #ดูแลผู้สูงอายุ
Reference
- Dai WL, et al. Efficacy of Platelet-Rich Plasma in the Treatment of Knee Osteoarthritis: A Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Arthroscopy. 2017;33(3):659-670. (งานวิจัยระบุว่า PRP ได้ผลดีในระยะ Early-Moderate แต่ผลจำกัดใน Late stage)
- Campbell KA, et al. Viscosupplementation for the Treatment of Osteoarthritis of the Knee. J Am Acad Orthop Surg. 2015;23(11):648-656. (AAOS แนะนำว่า HA อาจไม่ได้ผลดีนักในผู้ป่วยบางกลุ่ม โดยเฉพาะระยะรุนแรง)
- Kon E, et al. Platelet-rich plasma: intra-articular knee injections produced favorable results on degenerative cartilage lesions. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2010;18(4):472-479.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Treatment of Osteoarthritis of the Knee: Evidence-Based Guideline, 2nd Edition. 2013.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น