รวมฮิต 7 คำถามคาใจ! เรื่อง "ปวดเข่า" ที่คนไข้ถามหมอทุกวัน
"หมอครับ... ต้องผ่าตัดไหม?" "หมอคะ... กินคอลลาเจนยี่ห้อไหนดี?" "ป้าข้างบ้านบอกห้ามเดินเยอะ เดี๋ยวเข่าพังจริงไหม?"
เสียงเหล่านี้คือสิ่งที่ผมได้ยินแทบทุกวันที่ออกตรวจคลินิกโรคกระดูกและข้อ ความเจ็บปวดทางกายก็เรื่องหนึ่งครับ แต่ความ "สับสน" จากข้อมูลที่ได้รับมาผิดๆ นี่แหละที่ทำให้คนไข้และญาติมีความทุกข์ใจยิ่งกว่า
วันนี้ "หมอเก่ง" เลยขอรวบรวม Top 7 คำถามยอดฮิต ที่คนสูงวัยและลูกหลานอยากรู้มากที่สุด มาตอบให้เคลียร์ ชัด จบ ในโพสต์เดียวครับ อ่านจบแล้วจะรู้วิธีดูแลเข่าแบบถูกวิธี ไม่หลงทางครับ
Q1: เป็นข้อเข่าเสื่อม... ต้องจบด้วยการ "ผ่าตัดเปลี่ยนเข่า" ทุกคนไหม?
คำตอบ: ไม่จริงครับ! คนไข้กว่า 80-90% สามารถอยู่ร่วมกับโรคข้อเข่าเสื่อมได้จนแก่เฒ่าโดย ไม่ต้องผ่าตัด ครับ การรักษาหลักคือการ "ปรับพฤติกรรม" และ "กายภาพบำบัด" การผ่าตัดคือทางเลือกสุดท้าย (Last Resort) ที่หมอจะเก็บไว้ใช้เมื่อ:
- รักษาด้วยยาและกายภาพมาเต็มที่แล้ว 6 เดือน - 1 ปี ไม่ดีขึ้น
- เข่าโก่งผิดรูปมาก จนเดินทรงตัวลำบาก
- ปวดจนรบกวนชีวิตประจำวัน เดินไปหน้าปากซอยก็ไม่ไหว หรือปวดจนนอนไม่หลับ
Q2: ปวดเข่าแบบนี้... ควร "ประคบร้อน" หรือ "ประคบเย็น"?
คำตอบ: ดูที่อาการ "บวมแดง" เป็นหลักครับ
- ประคบเย็น (Cold): เมื่อปวด เฉียบพลัน เข่าบวม แดง ร้อน หรือเพิ่งไปเดินเยอะๆ มาแล้วระบมทันที ความเย็นจะช่วยลดเลือดออกภายในและลดบวม
- ประคบร้อน (Hot): เมื่อปวด เรื้อรัง ตึงๆ ฝืดๆ โดยเฉพาะตอนเช้า หรือเวลาอากาศเย็น ความร้อนจะช่วยให้หลอดเลือดขยายตัว กล้ามเนื้อคลายตัว เลือดไหลเวียนดีขึ้นครับ (ทริค: ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ที่เป็นข้อเข่าเสื่อม มักจะชอบประคบอุ่นมากกว่าครับ)
Q3: ยิ่งเดิน เข่ายิ่งเสื่อมจริงไหม? ควรนั่งเฉยๆ ดีกว่า?
คำตอบ: ความเชื่อนี้ผิดมหันต์ครับ! ข้อเข่าเปรียบเหมือน "บานพับประตู" ถ้าไม่ขยับเลย สนิมจะเกาะ (ข้อฝืดยึด)
- Motion is Lotion: การขยับข้อเข่าช่วยปั๊มน้ำเลี้ยงข้อให้หมุนเวียนไปเลี้ยงกระดูกอ่อน
- กล้ามเนื้อลีบ: ถ้านั่งเฉยๆ กล้ามเนื้อต้นขาจะลีบหายไป ซึ่งกล้ามเนื้อนี้คือ "การ์ด" ที่คอยรับแรงกระแทกแทนเข่า
- ทางสายกลาง: เดินได้ครับ แต่เดินในทางราบ เลี่ยงทางชัน เลี่ยงบันได และถ้าเริ่มปวดให้พัก อย่าฝืนเดินต่อจนอักเสบ
Q4: กินคอลลาเจน หรือกลูโคซามีน ช่วยสร้างกระดูกขึ้นมาใหม่ได้ไหม?
คำตอบ: อาหารเสริม ไม่ใช่ยาวิเศษครับ ต้องเข้าใจก่อนว่า ปัจจุบัน ยังไม่มียาตัวไหนในโลก ที่กินแล้วทำให้กระดูกอ่อนที่สึกไปแล้ว งอกกลับมาใหม่เหมือนวัยรุ่นได้
- สิ่งที่ช่วย: อาหารเสริมกลุ่มนี้อาจช่วย "ชะลอ" หรือ "ลดปวด" ได้ในบางราย (โดยเฉพาะระยะเริ่มต้น)
- คำแนะนำหมอ: กินได้ไม่ว่ากันครับ แต่ถ้ากินติดต่อกัน 3-6 เดือนแล้วไม่รู้สึกดีขึ้น ให้หยุดกิน เพราะแปลว่ามันไม่ได้ผลสำหรับคุณ เก็บเงินไว้ทำอย่างอื่นดีกว่าครับ
Q5: ปวดเข่า ไปนวดแผนไทยได้ไหม?
คำตอบ: นวดได้ "รอบๆ" แต่ห้ามนวด "ขยี้" ที่ข้อครับ คนไทยคู่กับการนวด แต่ต้องระวังมากในคนข้อเสื่อม
- ทำได้: นวดคลายกล้ามเนื้อต้นขา นวดน่อง เพื่อให้เลือดลมเดินสะดวก ลดแรงตึงตัวที่ดึงรั้งเข่า
- ห้ามทำเด็ดขาด: การดัดเข่าแรงๆ การกระชาก หรือการกดขยี้ลงไปที่รอยต่อกระดูกโดยตรง เพราะจะทำให้เยื่อหุ้มข้ออักเสบระบมหนักกว่าเดิม (บางคนเดินเข้าไปนวด แต่ต้องหามออกมาครับ)
Q6: ฉีดยาเข่า ช่วยได้จริงไหม? แล้วต้องฉีดตลอดไปหรือเปล่า?
คำตอบ: ช่วยได้ดีมากในระยะที่เหมาะสมครับ การฉีดยามี 3 กลุ่มหลักๆ:
- สเตียรอยด์: เก่งเรื่อง "ดับไฟ" (ลดอักเสบเร็ว) ใช้เมื่อปวดรุนแรง น้ำท่วมข้อ แต่ฉีดบ่อยไม่ได้ กระดูกจะพรุน
- น้ำเลี้ยงข้อเทียม (HA): เหมือนการ "เติมจารบี" ให้ข้อลื่นขึ้น ลดเสียงก๊อบแก๊บ เหมาะกับระยะ 2-3
- เกล็ดเลือด (PRP): ใช้เลือดเราเองมาปั่นกู้ซ่อมแซม เหมาะกับระยะแรกๆ ไม่ได้แปลว่าฉีดแล้วต้องฉีดตลอดไปครับ บางคนฉีดเข็มเดียว อาการดีขึ้น ไปปรับพฤติกรรม ก็อยู่ได้เป็นปีๆ หรือตลอดไปเลย
Q7: ท่าบริหารไหน "ห้ามทำ" เด็ดขาด?
คำตอบ: ท่าที่เพิ่มแรงอัดในลูกสะบ้าครับ
- ห้าม: ท่าสควอทลึกๆ (Deep Squat), ท่านั่งยองๆ, ท่าเป็ดเดิน, หรือการปั่นจักรยานที่ตั้งเบาะเตี้ยเกินไปจนเข่างอมาก
- ควรทำ: ท่าเตะขาเหยียดตรง (Straight Leg Raise) นั่งเก้าอี้แล้วยกขาขึ้นค้างไว้ ทำบ่อยๆ กล้ามเนื้อหน้าขาแข็งแรง เข่าจะดีขึ้นชัดเจนครับ
สรุปจากใจหมอเก่ง
โรคข้อเข่าเสื่อม ไม่ใช่โรคที่น่ากลัวจนต้องกังวลว่าจะเดินไม่ได้ สิ่งที่สำคัญที่สุดไม่ใช่ "ยา" หรือ "การผ่าตัด" แต่คือ "ความรู้" และ "วินัย" ในการดูแลตัวเองครับ
สงสัยข้อไหนอีก พิมพ์ถามหมอไว้ในคอมเมนต์ได้เลยครับ หมอจะทยอยมาตอบให้ครับ!
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ถามตอบปวดเข่า #ข้อเข่าเสื่อม #ผู้สูงอายุ #ปวดเข่าทำไง #คอลลาเจนข้อเข่า #ฉีดยาเข่า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #เชียงใหม่
References
- **American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Treatment of Osteoarthritis of the Knee: Evidence-Based Guideline, 2nd Edition.**J Am Acad Orthop Surg. 2013. สรุป: แนวทางเวชปฏิบัติมาตรฐานระดับโลก ระบุว่าการลดน้ำหนักและการออกกำลังกายแบบ Low-impact เป็นหัวใจสำคัญที่สุดในการรักษา ส่วนอาหารเสริมกลูโคซามีนทางสมาคมฯ ไม่แนะนำอย่างชัดเจนเนื่องจากหลักฐานไม่เพียงพอ
- **Bannuru RR, et al. OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis.**Osteoarthritis Cartilage. 2019;27(11):1578-1589. สรุป: แนะนำให้ใช้การรักษาแบบผสมผสาน ทั้งการให้ความรู้ การออกกำลังกาย และการลดน้ำหนัก ส่วนการฉีดน้ำเลี้ยงข้อ (Hyaluronic acid) อาจมีประโยชน์ในผู้ป่วยบางราย
- **Zhang W, et al. OARSI recommendations for the management of hip and knee osteoarthritis, Part II: OARSI evidence-based, expert consensus guidelines.**Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(2):137-62. สรุป: ยืนยันว่าการใช้ความร้อนและความเย็น (Thermal modalities) เป็นวิธีที่ปลอดภัยและช่วยบรรเทาอาการได้ในระยะสั้น
- **Fransen M, et al. Exercise for osteoarthritis of the knee.**Cochrane Database Syst Rev. 2015;1:CD004376. สรุป: การออกกำลังกายเสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อ (Strengthening) และแอโรบิก (Aerobic) ช่วยลดปวดและเพิ่มสมรรถภาพทางกายได้อย่างมีนัยสำคัญ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น