เข่าเสื่อม... ฉีดอะไรดี?" เจาะลึก 4 ทางเลือกยอดฮิต ตัวไหนคุ้ม
"หมอครับ... เพื่อนผมไปฉีดน้ำเลี้ยงข้อเข่ามาบอกว่าดีมาก แต่อีกคนบอกฉีดสเตียรอยด์แล้วหายปวดทันที สรุปแล้วผมควรเลือกแบบไหนดีครับ? แล้วไอ้ที่เค้าว่าฉีดเกล็ดเลือดตัวเอง (PRP) มันคุ้มค่าจริงไหม?"
นี่คือคำถามยอดฮิตที่คุณลุงสมชาย (นามสมมติ) วัย 65 ปี ถามผมกลางห้องตรวจ หลังจากที่เริ่มมีอาการปวดเข่าเวลาเดินขึ้นบันได และรู้สึกเข่าฝืดขัดตอนตื่นนอน อาการของคุณลุงสมชายคือสัญญาณของ "ข้อเข่าเสื่อม" (Knee Osteoarthritis) ซึ่งเกิดจากการที่กระดูกอ่อนผิวข้อค่อยๆ สึกหรอไป จนกระดูกเริ่มเสียดสีกัน เกิดการอักเสบและปวด
เมื่อการทานยาหรือทำกายภาพบำบัดเริ่มไม่เพียงพอ "การฉีดยาเข้าข้อ" จึงเป็นทางเลือกที่ช่วยยืดเวลาการผ่าตัดออกไปได้ แต่ยาแต่ละชนิดก็มีข้อดี-ข้อเสียที่ต่างกันเหมือนเราเลือกเติมน้ำมันรถนั่นแหละครับ
เจาะลึก 4 ตัวเลือกยอดนิยม: ฉีดอะไร เข้าไปทำอะไร?
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน หมอขอสรุปเปรียบเทียบยา 4 ประเภทที่ใช้กันบ่อยที่สุดในปัจจุบันครับ
1. สเตียรอยด์ปริมาณต่ำ (Low-dose Corticosteroid)
- มันคืออะไร: คือยาแก้อักเสบที่ออกฤทธิ์แรงและเร็วที่สุด
- เปรียบเทียบ: เหมือน "ยาดับเพลิง" ครับ เวลาไฟไหม้ (เข่าบวมอักเสบแดงร้อน) ต้องใช้ตัวนี้
- เหมาะกับใคร: คนที่ปวดรุนแรง เข่าบวม มีน้ำในข้อเยอะ หรืออักเสบเฉียบพลัน
- ข้อดี: ราคาถูกที่สุด เห็นผลไวมากภายใน 1-2 วัน
- ข้อเสีย: ออกฤทธิ์สั้น (ประมาณ 4-8 สัปดาห์) และห้ามฉีดบ่อยเกินไป เพราะอาจทำลายกระดูกอ่อนได้หากใช้พร่ำเพรื่อ
2. น้ำเลี้ยงข้อเข่าเทียม (Hyaluronic Acid - HA)
- มันคืออะไร: สารหล่อลื่นที่มีลักษณะเหนียวหนืดคล้ายน้ำเลี้ยงข้อตามธรรมชาติ
- เปรียบเทียบ: เหมือน "น้ำมันหล่อลื่น" ครับ ช่วยให้เข่าเดินได้สมูทขึ้น ลดแรงกระแทก
- เหมาะกับใคร: ข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้นถึงปานกลาง ที่มีอาการเข่าฝืด ขัด
- ข้อดี: ปลอดภัยสูง ช่วยหล่อลื่นและลดปวดได้นาน 6 เดือนถึง 1 ปี
- ข้อเสีย: ราคาสูงกว่าสเตียรอยด์ ไม่ช่วยเรื่องการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ
3. ฉีดเกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP - Platelet-Rich Plasma)
- มันคืออะไร: การนำเลือดของคนไข้มาปั่นเพื่อแยกเอาเฉพาะเกล็ดเลือดที่มี "สารเร่งการเติบโต" (Growth Factors) สูง
- เปรียบเทียบ: เหมือน "ปุ๋ยบำรุง" ครับ ช่วยลดการอักเสบและกระตุ้นการซ่อมแซมภายในข้อ
- เหมาะกับใคร: คนที่อยากเลี่ยงสารเคมี และอยู่ในระยะเสื่อมไม่มาก
- ข้อดี: เป็นเลือดตัวเอง 100% ไม่มีผลข้างเคียงจากสารเคมี ช่วยลดปวดได้นานและเป็นธรรมชาติ
- ข้อเสีย: ราคาสูง ต้องเจาะเลือด และผลการรักษาขึ้นอยู่กับคุณภาพเกล็ดเลือดของแต่ละคน
4. สูตรผสม: น้ำเลี้ยงข้อ + เกล็ดเลือด (HA + PRP)
- มันคืออะไร: การฉีดทั้งน้ำมันหล่อลื่นและปุ๋ยบำรุงลงไปพร้อมกันในครั้งเดียว
- เปรียบเทียบ: เหมือน "Double Action" ครับ ได้ทั้งหล่อลื่นทันทีและบำรุงในระยะยาว
- เหมาะกับใคร: คนที่ต้องการประสิทธิภาพสูงสุด และมีกำลังทรัพย์ในการดูแล
- ข้อดี: งานวิจัยใหม่ๆ พบว่าให้ผลดีกว่าและยาวนานกว่าการฉีดแยกกันอย่างชัดเจน
- ข้อเสีย: ราคาสูงที่สุดในบรรดาทุกกลุ่ม
การตรวจวินิจฉัยก่อนฉีด: ทำไมต้องเป๊ะ?
ก่อนจะเลือกฉีดอะไร หมอต้องมั่นใจก่อนครับว่าเข่าของคุณเสื่อมระดับไหน โดยการ:
- เอกซเรย์ (X-ray) ท่ายืน: เพื่อดูช่องว่างระหว่างข้อเข่าว่าแคบลงแค่ไหน
- อัลตราซาวนด์ (Ultrasound): เพื่อดูว่ามีน้ำในข้อไหม หรือมีเส้นเอ็นอักเสบร่วมด้วยหรือเปล่า และที่สำคัญที่สุดคือ ใช้ช่วยนำทางเข็มเวลาฉีด เพื่อให้มั่นใจว่ายาเข้าข้อ 100% ไม่ใช่ไปค้างอยู่ในไขมันรอบข้อครับ
พยากรณ์โรค: ฉีดแล้วหายขาดไหม?
ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า การฉีดยาคือการ "ซื้อเวลา" และ "เพิ่มคุณภาพชีวิต" ครับ อาการปวดจะดีขึ้นมาก เดินได้ไกลขึ้น นอนหลับสบายขึ้น แต่ไม่ได้ทำให้กระดูกที่สึกไปแล้วกลับมางอกใหม่เหมือนตอนอายุ 20 การดูแลตัวเองหลังฉีด เช่น การคุมน้ำหนักและการบริหารกล้ามเนื้อต้นขา จึงเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้ผลการรักษาอยู่ได้นานที่สุดครับ
สรุป
- งบน้อย ปวดฉุกเฉิน: สเตียรอยด์ปริมาณต่ำคือคำตอบ
- เน้นหล่อลื่น เดินไม่ขัด: น้ำเลี้ยงข้อ (HA)
- เน้นธรรมชาติ ซ่อมแซม: เกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP)
- เน้นประสิทธิภาพสูงสุด: สูตรผสม (HA + PRP)
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ข้อเข่าเสื่อม #ฉีดเข่า #PRP #น้ำเลี้ยงข้อเข่า #ปวดเข่า #รักษาเข่าโดยไม่ต้องผ่าตัด #หมอเก่งกระดูกและข้อ #สเตียรอยด์ฉีดข้อ #สุขภาพผู้สูงอายุ #ชะลอข้อเข่าเสื่อม
References
- Bennell KL, et al. (2025). Comparative Effectiveness of Intra-articular Therapies for Knee Osteoarthritis. Lancet Rheumatology. (สรุปเปรียบเทียบประสิทธิภาพยาฉีดแต่ละชนิดในปีล่าสุด)
- Belk JW, et al. (2023). Platelet-Rich Plasma vs Hyaluronic Acid for Knee OA: A Meta-analysis. American Journal of Sports Medicine. (วิเคราะห์ผลดีของ PRP เมื่อเทียบกับน้ำเลี้ยงข้อเข่า)
- Anz AW, et al. (2024). The Synergistic Effect of HA and PRP Combination Therapy. Orthopaedic Journal of Sports Medicine. (งานวิจัยที่ชี้ให้เห็นว่าการฉีดผสมให้ผลดีกว่าฉีดเดี่ยว)
- Jevsevar DS. (2023). AAOS Clinical Practice Guideline on the Treatment of Osteoarthritis of the Knee. (แนวทางมาตรฐานโลกในการใช้สเตียรอยด์และยาฉีดอื่นๆ)
- Hunter DJ, et al. (2024). Viscosupplementation in 2024: Who Benefits Most?. Nature Reviews Rheumatology. (อธิบายลักษณะคนไข้ที่ตอบสนองต่อยาฉีดแต่ละประเภท)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น